Rosa Luxemburg, een ondubbelzinnige revolutionair

Rosa Luxemburg is een van de opvallendste internationale socialistische leiders. Samen met Karl Liebknecht is ze ook de belangrijkste figuur in de revolutionaire woelingen die 90 jaar geleden Duitsland dooreen schudden.

Van november 1918 tot januari 1919 groeide in het kielzog van de Russische revolutie van 1917 een revolutionaire toestand in wat toen op het Europese vasteland het meest ontwikkelde kapitalistische land was. Rosa Luxemburg net zoals Karl Liebknecht zullen hun actieve deelname aan deze revolutie betalen met hun leven. Op 16 januari 1919 worden ze allebei vermoord door de Freikorps, een uiterst-rechtse paramilitaire militie naar Berlijn geroepen door de rechtse sociaal-democratische regeringsleiders om de arbeidersopstand in de kiem te smoren.
Lees meer...

Marxisme, feminisme en de emancipatie van de vrouw

Naar aanleiding van de honderdste verjaardag van de Internationale Vrouwendag op 8 maart bespreken we in dit dossier de relatie tussen marxisme en vrouwenemancipatie en staan we even stil bij drie belangrijke marxisten: Clara Zetkin, Alexandra Kollontai en Rosa Luxemburg. Door de vrouwenkwestie te koppelen aan de klassenstrijd overstijgen deze revolutionaire activisten en denkers het burgerlijke feminisme en zijn hun ideeën vandaag nog brandend actueel. Zo'n zeventig procent van de 1,3 miljard armen in de wereld zijn vrouwen. Vrouwen worden verhandeld en uitgehuwelijkt, mishandeld en gedood, in traditionele, patriarchale samenlevingen.
Lees meer...

Val en opgang van de Communistische Internationale

Deze maand vieren we de 90ste verjaardag van de oprichting van de Communistische of de Derde Internationale. Deze internationale organisatie van communistische partijen was een echte massabeweging, ontstaan onder impuls van de Russische revolutie van 1917. De Komintern zoals ze gekend was, symboliseerde de hoop van miljoenen mensen wereldwijd op een breuk met het kapitalisme.
Lees meer...

Revolutie en contrarevolutie in Duitsland

een vorig artikel verhaalden we hoe een revolutie in Duitsland een einde stelde aan de gruwel van de Eerste Wereldoorlog. Gedurende jaren ging Duitsland door een proces van revolutie en contrarevolutie. Dit artikel schetst die ontwikkelingen vanaf de opstand in november 1918 tot de radicalisering van 1920.
De revolutie begon op 3 november 1918 met de muiterij van de marine in Kiel. 40.000 matrozen en dokwerkers liepen door de stad en namen de controle over via een arbeiders- en matrozenraad. Op 9 november werd een raad opgezet in Berlijn, waar het legerhoofdkwartier was.
In
Lees meer...

Duitse Revolutie maakt einde aan oorlogsgruwel

Op het elfde uur van de elfde dag van de elfde maand van 1918 drong de wapenstilstand door op het westelijke front. Een jaar na de zege van de Russische Revolutie trad het Duitse proletariaat op het toneel van de wereldgeschiedenis en beëindigde ze de ‘Grooten Oorlog'. Oostenrijk-Hongarije schikte zich snel en het oude regime stortte in.
Lees meer...

1 mei: dag van strijd over de hele wereld

Oorspronkelijk staat 1 mei voor een internationale dag van arbeidersstrijd. In veel landen is dat nog steeds het geval. In Indonesië trotseren tienduizenden arbeiders de dreigingen van hun baas om die dag te betogen. Hiervoor moeten ze staken! Ooit was dat ook het geval in ons land. Geen sprake toen van vakantie en van meiklokjes. In België moet deze dag weer een strijddag worden.
Lees meer...

90 jaar Oktoberrevolutie: de degeneratie van de Sovjetunie

De bolsjewieken hadden steeds gesteld dat een revolutie in Rusland door andere, Westerse revoluties zou gevolgd worden. De nieuwe Westerse socialistische staten konden dan op broederlijke wijze meehelpen om de semi-feodale Russische economische structuren te moderniseren. De revoluties in Europa faalden echter en de Russische burgeroorlog die tussen 1917 en 1922 woedde, bracht een ineenstorting van de economie met zich mee. Wanneer het Rode Leger onder leiding van Trotski er eindelijk in slaagde om de laatste reactionaire verzetshaarden op te ruimen, werd er slechts een tiende geproduceerd in vergelijking met 1913. Vlak na de revolutie hadden de boeren het land onder elkaar verdeeld en ze beheerden het als hun privé-bezit. Ze weigerden hun goederen te verkopen aan de officieel vastgelegde prijzen, met als gevolg dat de steden met een enorm voedseltekort kwamen te zitten. De sovjetstaat zag zich verplicht het voedsel op te eisen om de stedelingen in voedsel te voorzien. Dit 'oorlogscommunisme' leidde tot een rebellie van de boeren.
Het oorlogscommunisme
Lees meer...

De Hongaarse Revolutie 50 jaar geleden

Vandaag, 23 oktober 2006, vieren we de vijftigste verjaardag van de Hongaarse Revolutie. De media stellen dit voor als een opstand tegen ‘het communisme’. Dit is zeer ver van de waarheid. Deze authentieke arbeidersopstand was gericht tegen het stalinisme en probeerde arbeidersdemocratie in te voeren. We herpubliceren hier een artikel van Vonk nr. 156 dat de veertigste verjaardag van deze opstand vierde.
23 oktober is de verjaardag van de Hongaarse Revolutie. Deze massale beweging van de bevolking van Hongarije drukte het groeiend ongenoegen uit dat toen al in Oost-Europa aanwezig was.
Lees meer...

Spanje 1931-37, de verraden revolutie

Het is exact 70 jaar geleden dat de Spaanse generaals onder leiding van Franco hun opstand begonnen tegen de republiek. Wat doorgaans in de geschiedenisboeken de naam “Spaanse burgeroorlog” draagt, was in werkelijkheid een strijd tussen revolutie en contrarevolutie.
Lees meer...