Rosa Luxemburg, een ondubbelzinnige revolutionair

Rosa Luxemburg is een van de opvallendste internationale socialistische leiders. Samen met Karl Liebknecht is ze ook de belangrijkste figuur in de revolutionaire woelingen die 90 jaar geleden Duitsland dooreen schudden.

Van november 1918 tot januari 1919 groeide in het kielzog van de Russische revolutie van 1917 een revolutionaire toestand in wat toen op het Europese vasteland het meest ontwikkelde kapitalistische land was. Rosa Luxemburg net zoals Karl Liebknecht zullen hun actieve deelname aan deze revolutie betalen met hun leven. Op 16 januari 1919 worden ze allebei vermoord door de Freikorps, een uiterst-rechtse paramilitaire militie naar Berlijn geroepen door de rechtse sociaal-democratische regeringsleiders om de arbeidersopstand in de kiem te smoren.
Lees meer...

Marxisme, feminisme en de emancipatie van de vrouw

Naar aanleiding van de honderdste verjaardag van de Internationale Vrouwendag op 8 maart bespreken we in dit dossier de relatie tussen marxisme en vrouwenemancipatie en staan we even stil bij drie belangrijke marxisten: Clara Zetkin, Alexandra Kollontai en Rosa Luxemburg. Door de vrouwenkwestie te koppelen aan de klassenstrijd overstijgen deze revolutionaire activisten en denkers het burgerlijke feminisme en zijn hun ideeën vandaag nog brandend actueel. Zo'n zeventig procent van de 1,3 miljard armen in de wereld zijn vrouwen. Vrouwen worden verhandeld en uitgehuwelijkt, mishandeld en gedood, in traditionele, patriarchale samenlevingen.
Lees meer...

Val en opgang van de Communistische Internationale

Deze maand vieren we de 90ste verjaardag van de oprichting van de Communistische of de Derde Internationale. Deze internationale organisatie van communistische partijen was een echte massabeweging, ontstaan onder impuls van de Russische revolutie van 1917. De Komintern zoals ze gekend was, symboliseerde de hoop van miljoenen mensen wereldwijd op een breuk met het kapitalisme.
Lees meer...

Revolutie en contrarevolutie in Duitsland

een vorig artikel verhaalden we hoe een revolutie in Duitsland een einde stelde aan de gruwel van de Eerste Wereldoorlog. Gedurende jaren ging Duitsland door een proces van revolutie en contrarevolutie. Dit artikel schetst die ontwikkelingen vanaf de opstand in november 1918 tot de radicalisering van 1920.
De revolutie begon op 3 november 1918 met de muiterij van de marine in Kiel. 40.000 matrozen en dokwerkers liepen door de stad en namen de controle over via een arbeiders- en matrozenraad. Op 9 november werd een raad opgezet in Berlijn, waar het legerhoofdkwartier was.
In
Lees meer...

Duitse Revolutie maakt einde aan oorlogsgruwel

Op het elfde uur van de elfde dag van de elfde maand van 1918 drong de wapenstilstand door op het westelijke front. Een jaar na de zege van de Russische Revolutie trad het Duitse proletariaat op het toneel van de wereldgeschiedenis en beëindigde ze de ‘Grooten Oorlog'. Oostenrijk-Hongarije schikte zich snel en het oude regime stortte in.
Lees meer...